IZ ISTORIJE POLICIJSKOG ŠKOLSTVA

            Prve, konkretne začetke školovanja policije u Srbiji možemo smatrati studijsko putovanje bivšeg ministra Đorđa Čegnića u policije Nemačke i Švajcarske.

Od samog osnivanja žandarmerije 1860 godine u Srbiji postojala je potreba za obukom i što temeljnijom spremom žandarma, naročito u Beogradu. Saglasno toj potrebi istaknuti pripadnici policije držali su predavanja pripadnicima žandarmerije.  Prva predavanja za žandarmeriju su bila periodična, nesistematizovana i bez ikakvog utvrđenog nastavnog programa,ali ipak značajna jer su predstavljala pionirske korake u obuci i školovanju srpske žandarmerije. Ta prva stručna predavanja datiraju od  1880, 1883. i 1884. godine, kada je član beogradske policije, Tanasije Tasa Milenković,  najpre držao nastavu iz policijske službe  žandarmima u Komandi, a nakon toga i žandarmerijskim podoficirima.

 Prva škola za žandarme ustanovljena je 1899. godine i nalazila se na Dorćolu. Nakon  godinu dana prestala je sa radom. 1909. godine ustanovljena je Stalna žandarmerijska škola, tj. počelo se sa tečajevima i redovnim predavanjima. Kursevi u ovoj školi  su u početku trajali  tri, a potom  četiri meseca. Nastava se  delila na vojne i policijske predmete.

Posle Prvog svetskog rata, obuci i vaspitanju žandarmerije pristupilo se mnogo ozbiljnije, što se ogledalo i u činjenicama da se nastava u žandarmeriji pravno uređuje pa  se stvara ''čitav sistem'' edukacije (i vaspitanja) ove formacije između dva svetska rata.

Nastava se izvodila po žandarmerijskim stanicama (vaspitanje i obuka žandarma u žandarmerijskim stanicama bila je permanentna.  Glavnu ulogu u tome ostvarivali su komandir žandarmerijske stanice, najstariji i najbolji žandarmi i  vodnici) i žandarmerijskim stručnim školama:                                      /a/ žandarmerijske pripremne škole, /b/ škole za vođe patrola, /v/ žandarmerijska podoficirska škola i /g/ informativni kursevi za žandarmerijske oficire.

            Zadatak i cilj Žandarmerijske pripremne škole je da jednog mladog žandarma, koji je tek stupio u žandarmeriju na pripremu, osposobi za samostalno vršenje  žandarmerijske službe i poverene mu dužnosti. Kursevi su trajali tri meseca.

            Zadatak i cilj Škole za vođe patrola je da određen broj žandarma osposobi za vođenje žandarmerijskih patrola i žandarmerijskim stanicama obezbedi dovoljan broj vođa patrola, koji će svojom stručnošću doprineti uspešnom obavljanju službe, po rejonima žandarmerijskih stanica.  Kurs je trajao četiri meseca.

            Zadatak i cilj Žandarmerijske podoficirske škole  je da spremi dobro obučene podoficire  i na taj način žandarmeriji obezbedi potreban broj  žandarmerijskih podoficira, tj. starešina žandarmerijskih stanica i njihovih zastupnika. Kurs je trajao  šest meseci.

            Informativni kurs za žandarmerijske oficire koji se nalazio u Sremskoj Kamenici, pri Žandarmerijskoj podoficirskoj školi, ustanovljen je u cilju   obuke i osposobljavanja aktivnih i rezervnih oficira koji stupe u žandarmeriju.  Kurs je trajao  tri meseca.

            Pored napred navedenih oblika obučavanja i vaspitanja,  žandarmi su se stručno osposobljavali i na specijalnim kursevima za posebne vrste službe: telegrafsko-telefonski kursevi, skijaški kurs, vozački i motociklistički kurs i kurs za dresuru pasa.

            Prva Policijska škola u Beogradu, tzv. Rajsova policijska škola, svečano je otvorena 8. februara 1921. godine. Njen osnivač i direktor bio je dr Arčibald Rajs. To je bila privatna škola, internatskog tipa.  Kurs je trajao četiri meseca, a nastavu su izvodili stručnjaci iz prakse i univerzitetski profesori. Zbog nedovoljne podrške nadležnih organa, ova Škola je radila samo dve godine. Škola je imala veliki uspeh, jer se pokazalo da su oni polazanici koji su je završili bili najbolji islednici.

            Centralna policijska škola u Zemunu,  počela je sa radom 10. februara 1931. godine. Njen zadatak  je  bio :

/1/ da policijske stražare-pripravnike i policijske agente-pripravnike stručno spremi i vaspita za policijsku izvršnu službu i

/2/ da policijske stražare i policijske agente stručno spremi i vaspita za nadzorne službenike i starešine policijskih straža i policijskih agenata.

            U Centralnoj školi  održavani su sledeći tečajevi: /1/ tečaj za policijske stražare – pripravnike; /2/ tečaj za podnadzornike policijske straže; /3/ tečaj za zapovednike i nadzornike policijske straže; /4/ tečaj za policijske agente – pripravnike i /5/  tečaj za vozače, nadzornike i podnadzornike agenata. Po pravilu, svi ovi tečajevi trajali su šest meseci.

            U neposrednom predratnom periodu i za vreme II svetskog rata i antifašističke borbe prekinut je kontinuitet u razvoju naše policije, pa time i njenog školstva. U ratnim okolnostima nije bilo moguće ni stručno osposobljavanje, a pogotovo školovanje pripadnika prvih jedinica Narodne milicije. Njihovo obučavanje i osposobljavanje se obavljalo kroz praksu. Prvi temelji novog školstva postavljeni su u oslobođenom Beogradu. Izbor kandidata za narodne milicionare u glavnom gradu započet je 6. novembra 1944. godine. U neposrednom posleratnom periodu pristupilo se najpre organizovanju kurseva za milicionare. Za tu priliku stvarani (osmišljavani) su nastavni planovi i programi koji su sadržali vojne i stručne predmete, a kao nastavna pomagala korišćeni su privremeni priručnici.

            Viša škola UDB FNRJ   osnovana  je septembra 1949. godine i radila je do 1953. godine. Škola je imala rang fakulteta, a njeni polaznici  bili su mladi ljudi sa završenom gimnazijom, učiteljskom školom i sl. Viša škola UDB FNRJ trajala je tri godine. Nastavni program činile se sledeće oblasti: /1/ stručna, /2/ pravno-politička, /3/ vojna, /4/ strani jezici i /5/ posebni kursevi. Uslovi školovanja bili su strogo internatski, a njeni polaznici su bili  oslobođeni služenja vojnog roka.   Školu su završile  dve generacije: prva, od 1949. do 1952. godine i druga, od 1950. do 1953. godine.

            Viša škola za unutrašnju upravu obrazovana je 01. septembra 1953. godine. Direktor novoosnovane škole bio je čuveni prof. dr Milan Milutinović koji je ovu funkciju obavljao do 1959. godine. U školu su se mogli upisivati  službenici resora unutrašnjih poslova, koji su završili najmanje šest razreda gimnazije, odnosno odgovarajući broj razreda srednje stručne škole. Nastava je trajala dve godine. Slušaoci su imali obavezu da obave praksu u organizacionim jedinicama resora unutrašnjih poslova i da polože diplomski ispit na kraju studija, koji je rađen iz grupe krivično-pravnih i administrativno-pravnih  predmeta. Viša škola za unutrašnju upravu radila je do 1967. godine, nakon čega je došlo do osnivanja aktuelnih policijskih škola.

            Srednja škola unutrašnjih poslova, sa sedištem u Sremskoj Kamenici, počela je sa radom  01. septembra 1967. godine.  Danas je Srednja škola unutrašnjih poslova organizaciona jedinica MUP-a, sa četvorogodišnjim trajanjem i školuje pripadnike uniformisanog sastava policije srednje stručne spreme. Pored toga, u nadležnosti SŠUP-a je od 1998. godine i organizovanje opšteg kursa za policajce  pripravnike, u šestomesečnom trajanju, na Klisi kod Novog Sada. Škola organizuje i druge (osnovne) kurseve: za žene policajce, za žandarmeriju i dr.

            Viša škola unutrašnjih poslova osnovana je Zakonom o Višoj školi unutrašnjih poslova 13. jula 1972. godine. Do 1991. godine VŠUP je imala status samostalne ustanove, a od tada je posebna organizaciona jedinica MUP-a  RS. Takođe, VŠUP je deo sistema prosvete, čiji je rad regulisan propisima iz oblasti višeg obrazovanja. Osnovne delatnosti Više škole  unutrašnjih poslova su stručno-naučna edukacija za rad na poslovima javne i državne bezbednosti i permanentna obuka kadrova unutrašnjih poslova. Komplementaran osnovnim delatnostima je razvojno-istraživački rad, mentorski rad sa studentima i vannastavne aktivnosti studenata. Poslovi podrške su: poslovi studentskog standarda, kibernetsko-edukacioni razvoj, izdavačka delatnost i poslovi logističke podrške.

            Policijska akademija  osnovana je 1993. godine. kao ustanova koja se bavi obavljanjem obrazovno-naučne delatnosti od značaja za bezbednost i policijske poslove. Akademija ima tri osnovne delatnosti (1) obrazovnu, (2) naučno-istraživačku i (3) izdavačku. Po završetku osnovnih studija, koje traju 4 godine, stiče se visoko stručna sprema i stručni naziv diplomiranog oficira policije, a po završetku magistarskih studija u trajanju od dve godine,  stiče se akademski naziv magistra kriminalističko-bezbednosnih nauka. Na Akademiji se obavljaju osnovna, primenjena i razvojna istraživanja u oblasti kriminalistike i bezbednosti.

            Kriminalističko- policijska akademija osnovana je Odlukom Vlade Srbije od 06.07.2006. godine. Nova ustanova je formirana integracijom Više škole unutrašnjih poslova i Policijske akademije  i na istoj postoje strukovne i akademske studije.

            Trening centar, kao posebna organizaciona jedinica Ministarstva unutrašnjih poslova, formiran je aprila 2003. godine. Trening centar je odgovoran za objedinjeno, plansko i sistematsko organizovanje i realizovanje stručnog osposobljavanja i usavršavanja pripadnika Resora javne bezbednosti MUP-a RS.

            Uprava za stručno obrazovanje, osposobljavanje, usavršavanje i nauku formirana  je  2004. godine. Osnovni zadatak Uprave  je obavljanje poslova koji se odnose na kreiranje i realizaciju politike obrazovanja kadrova Ministarstva, tj. osnovnog stručnog obrazovanja policajaca, obrazovanje kadrova za sticanje srednje, više i visoke stručne spreme, kao i na stručno osposobljavanje i usavršavanje pripadnika Ministarstva (trening). U okviru Uprave se obavlja naučno-istraživački rad od interesa za unutrašnje poslove, izdavačka delatnost za potrebe stručnog obrazovanja, osposobljavanja i usavršavanja i logistički poslovi koji su u funkciji obrazovne delatnosti.

            Uprava u svom sastavu ima:  Srednju školu unutrašnjih poslova i Trening-centar.

Naš mail  upobr@mup.sr.gov.yu za vaša pitanja i sugestije.